Nowe skrzydło Muzeum Mazowieckiego to piękna trzykondygnacyjna kamienica przy ul. Kolegialnej 6. Jej remont, adaptacja i aranżacja są efektem otrzymanych przez Muzeum Mazowieckie w Płocku dofinansowań – zarówno unijnych, jak i dotacji przyznanych przez Samorząd Województwa Mazowieckiego. Zrujnowany zabytek w centrum Płocka odzyskał swą świetność.

Zabytkowa kamienica o powierzchni 2520 metrów kwadratowych będzie przestrzenią do działań artystycznych i edukacyjnych, atrakcją turystyczną miasta, kolejnym etapem w procesie rewitalizacji płockiej starówki. Przede wszystkim jednak stworzyła ona możliwość prezentacji w całej okazałości kolekcji sztuki art déco Muzeum Mazowieckiego w Płocku.

Na parterze kamienicy przy Kolegialnej 6 powita Was miasto nocą z architekturą rysowaną świetlnym mappingiem, mini kino Odeon i oryginalne auto z epoki – Jowett z 1926 roku, umieszczony na okrągłej platformie. We wnętrzach kamienic – polskiej, niemieckiej i francuskiej – prezentowane są meble, szkło, ceramika, tkaniny, lampy, malarstwo i rzeźba, w domu mody kolekcja strojów, w sklepie jubilerskim – biżuteria, m.in. puderniczka Tiffany’ego i kolczyki w etui Cartiera, a w gabinecie prezesa banku kolekcja papierów wartościowych i numizmatów.

Ekspozycję pierwszego piętra otwiera aranżacja mieszkania polskiej inteligencji lat 30-tych XX wieku  – zwiedzicie tu salon z gabinetem, jadalnię, kuchnię i sypialnię. To tu znajdziecie kilimy zaprojektowane przez czołowych artystów polskiego międzywojnia.

Pierwsze piętro to także galeria designu, w której podziwiać można bogatą kolekcję szkła cenionych polskich hut: Niemen, Zawiercie, Hortensja, Krosno, oraz zagranicznych wytwórni: Lalique’a, Bacarrat, Braci Daum. Zbiory metalu reprezentowane są przez wyroby  firm warszawskich (m.in. projekty Julii Keilowej), europejskich czy amerykańskich. Ceramika przez wyroby z Ćmielowa, Pacykowa, wytwórni śląskich, oraz porcelanę zagraniczną z serwisami i figurkami Rosenthala na czele.

W części poświęconej malarstwu prezentowane są portrety autorstwa awangardowych polskich artystów: Zbigniewa Pronaszki, Stanisława Witkiewicza- Witkacego i Leona Chwistka, także "Akt kobiecy" belgijskiego malarza Leona de Smeta, "Portret pani z pieskiem" Jana Rudnickiego Perłą kolekcji MMP jest dar PKN Orlen –  „Martwa natura” z antyczną rzeźbą  Tamary Łempickiej – ikony minionych lat 20. i 30. XX w. światowego formatu, której  malarstwo jest kwintesencją stylu art déco.

Nawiązaniem do sukcesu polskich artystów na Wystawie Światowej w Paryżu w 1925 r. jest Sala Tożsamości, wydzielona przestrzeń z polskimi dziełami z nurtu narodowego inspirowanego folklorem i ludowością, a także z tymi zdradzającymi wpływy kubizmu i funkcjonalizmu.

Uzupełnieniem wystawy są ekrany z informacjami o sztuce międzywojnia, ścianka do selfie w stylu art déco i lustro, w którym będzie można „przymierzać” stroje z epoki.

Kuratorzy wystawy: Michał Burdziński, Małgorzata Szadkowska, Mariola Adamska

Przy Kolegialnej 6 oglądać można także wystawę „Z Płocka i dla Płocka. Galeria płocczan XX wieku. Galeria Themersonów”.

W kamienicy przy Tumskiej 8, przy reprezentacyjnym deptaku Płocka, oglądać można wystawę „Secesja” – aranżację wnętrz średnio zamożnego domu mieszczańskiego z przełomu XIX i XX wieku, wprowadzającą w klimat secesji i podkreślającą jej dekoracyjność.Na parterze znajduje się sala z twórczością Bolesława Biegasa, która w Płocku funkcjonuje od 25 lat. To kolekcja, której trzon stanowią rzeźby gipsowe, powstałe w pierwszej dekadzie XX wieku oraz obrazy.

Eksponatami są meble ustawione zgodnie z panującymi w epoce zasadami i rzemiosło artystyczne: szkło, metal, ceramika. Nastroju pokojom nadają tkaniny: zasłony, lambrekiny, kotary, portery, wykonane często z ciężkich, mięsistych materiałów. Wiele eksponatów pochodzi z Francji, Niemiec, Austrii, Czech, Belgii i Rosji, sygnalizując tym samym europejskość secesji. We wnętrzach można oglądać projekty wybitnych artystów, m.in. H. van de Veldego, E. Gallégo, J. Hoffmana, K. Laszczki oraz wyroby królewskich manufaktur z Berlina, Miśni, Kopenhagi, także wyroby dobrych firm, jak czeska Amphora, niemieckie Rosenthal, WMF, J.P. Kayser Sohn, Villeroy i Boch, austriacka Bracia Thonet. Spośród polskich zobaczyć można rzemiosło fabryki Frageta, Plewkiewicza, Norblina. Dodatkową wartością jest polskie malarstwo takich artystów, jak J. Malczewski, S. Wyspiański, J. Mehoffer, J. Chełmoński. W. Weiss i inni.  Na każdym z dwóch pięter zaprezentowano komplet pokoi tworzących w założeniu jedno mieszkanie. Na pierwszym oglądamy jadalnię, salon, gabinet, bibliotekę i sypialnię. Na drugim – pokój stołowy, salon, buduar, pokój dziecięcy, sypialnię.

Trzecie piętro secesyjnej kamienicy to m.in. sale poświęcone szkłu i ceramice. Prezentują różnorodność form i technik stosowanych przez projektantów i wytwórnie. Eksponaty pochodzą z firm czeskich, niemieckich, austriackich. Ważną częścią kolekcji są iryzujące szkła austro-węgierskie oraz szkła R. Lallique’a i L. C. Tiffany’ego. Sala ceramiki prezentuje wyroby firm europejskich, takich jak Rosenthal, KMP w Berlinie, Amphora, KMP w Kopenhadze oraz polskich (fabryka w Dębnikach, fabryka w Pacykowie), projekty indywidualne K. Laszczki. J. Szczepkowskiego.

Na trzecim piętrze czeka na zwiedzających także Galeria Malarstwa i Rzeźby Młodej Polski. Wybór obrazów stanowi reprezentatywny zbiór dla malarstwa tego okresu, podziwiać można tu prace największych artystów, jak J. Malczewski, W. Podkowiński, J. Mehhofer, A. Karpiński, W. Weiss, S. Czajkowski. Na szczególną uwagę zasługuje „Autoportret” J. Malczewskiego  i szkic W. Podkowińskiego do słynnego „Szału uniesień”. Wśród rzeźb zobaczymy projekt pomnika Fryderyka Chopina W. Szymanowskiego, ponadto prace m.in. K. Laszczki, H. Kuny, S. Ostrowskiego.
Na pierwszym piętrze otwarto wystawę "Srebra firm warszawskich", gdzie podziwiać można reprezentantów takich fabryk i zakładów jak Fabryka Józefa Frageta, Towarzystwo Akcyjne Romana Plewkiewicza czy Norblin, Bracia Buch i T. Werner. Wśród eksponatów odnaleźć można solniczkę w kształcie uroczego chłopca z 1883 roku czy cukiernicę "Jabłko królewskie" projektu Julii Keilowej.
Drugie piętro przenosi nas także do sklepu modniarskiego przełomu wieków. Głównym elementem są oryginalne meble sklepowe z 1911 roku oraz zaprojektowana specjalnie do pomieszczenia witryna sklepowa, w których umieszczono suknie, kapelusze, koszule oraz dodatki - akcesoria balowe, toaletowe oraz aplikacje do sukni.

Czwarte piętro to królestwo metalu, medalierstwa i biżuterii. Większość wyrobów metalowych to obiekty srebrne i platerowane, a wśród nich zbiór prac polskich firm: J. Frageta, R. Plewkiewicza, spółki Norblin, Braci Buch i T. Wernera. Prezentujemy tu wyróżniającą się na polskim rynku firmę brązowniczą Braci Łopieńskich. Spoza kraju najwięcej rzemiosła pochodzi z Niemiec, zwłaszcza ze słynnej ze WMF. Ciekawe są formy przedmiotów wykonanych ze stopów cyny (p. Kayser Shon i wazony projektu francuskiego rzeźbiarza A. Moreau).

Inspiracjami przełomu XIX i XX wieku była także wieś, szczególnie ta związana z kulturą ludową Małopolski, Podhala oraz Huculszczyzny- są ta między innymi obrazy autorstwa Włodzimierza Tetmajera, Teodora Axentowicza czy Kazimierza Sichulskiego. Ekspozycję uzupełniają rzeźby Konstantego Laszczki, meble z dekoracją snycerską autorstwa Wojciecha Brzegi oraz rzemiosło huculskie. 

Medalierstwo – wybór prac wskazuje na wyraziste zmiany, jakie zaszły w medalierstwie w okresie secesji. Sztuka małego reliefu stała się przedmiotem fascynacji wybitnych rzeźbiarzy, w pierwszej kolejności francuskich. Obejrzeć tu można prace najwybitniejszych medalierów francuskich, polskich, wiedeńskich, ale też medale niemieckie, szwajcarskie, włoskie i argentyńskie.

Biżuteria – styl secesji miał odzwierciedlenie również w wyrafinowanych formach biżuteryjnych, do których używano diamentów, szafirów, rubinów, chryzolitów, opali i pereł. Na eskpozycji można zobaczyć wyroby firm rosyjskich, francuskich, szwajcarskich, polskich, austro-węgierskich.

Muzeum Wisły Środkowej i Ziemi Wyszogrodzkiej powstało w 2012 r. a od 2018 r jest Oddziałem Muzeum Mazowieckiego w Płocku. Mieści się w budynku dawnego Oddziału Towarzystwa Naukowego Płockiego w Wyszogrodzie przy ul Rynek 1.

Pierwsza wzmianka o Wyszogrodzie została umieszczona w tzw. Falsyfikacie mogileńskim, w którym wymienione są nadania dla klasztoru benedyktynów w Mogilnie z 1065 r. Nie wiadomo czy wymieniona w dokumencie nazwa Wyszogród odnosi się do drewnianego grodu na tzw. Okrągłej Górze w miejscowości noszącej później nazwę wsi służebnej Drwały czy do obecnego Wyszogrodu. Wyszogród od najdawniejszych czasów związany był z Wisłą, obecność rzeki przyciągała plemiona już w okresie neolitu. Liczne zabytki krzemienne znajdowane w tym miejscu świadczą o intensywnym osadnictwie już od czasów Mezolitu.

Odzyskanie przez Polskę dostępu do morza w wyniku II Pokoju Toruńskiego zaowocowało ożywioną żeglugą do Gdańska. W rok po zakończeniu Wojny Trzynastoletniej odbył się pierwszy wolny flis na Wiśle, popłynęły łodzie wiozące różne towary wśród nich sól i zboże. W Wyszogrodzie zbudowano wiele spichlerzy z których kilka stało do I wojny światowej, ich obecność świadczyła o znaczeniu Wyszogrodu w handlu tym towarem. Prawdopodobnie już w czasach istnienia drewnianego grodu w jego okolice napływała ludność żydowska znajdująca tu wsparcie i opiekę książęcą. Pierwsi starozakonni kupcy zostali wymieniani 1423 roku. Dziś budynek Muzeum stoi w miejscu gdzie do 1939 r. znajdowały się zabudowania należące do Kahału wyszogrodzkiego. Wyszogród leżał na skrzyżowaniu często uczęszczanych szlaków handlowych. Już od czasów starożytnych wędrowali nimi kupcy z północy na południe i z zachodu na wschód. Na terenie ziemi wyszogrodzkiej znajdowane są liczne zabytki potwierdzające intensywność tego zjawiska, wśród nich monety i plomby towarowe.

Placówka zbiera i dokumentuje zabytki związane z żeglugą, handlem i obyczajami ludzi zamieszkującej tereny Środkowej Wisły oraz obszar dawnej ziemi wyszogrodzkiej.Poza działami: archeologii, etnografii, wielokulturowości i wojen światowych można zobaczyć dział ilustrujący florę i faunę tego odcinka rzeki.

Muzeum Żydów Mazowieckich w Płocku powstało dzięki Stowarzyszeniu Synagoga Płocka. Skupiało ono ludzi kultury oraz przedsiębiorców, którym leżał na sercu los zrujnowanej XIX-wiecznej bożnicy z ulicy Kwiatka oraz zachowanie pamięci o żydowskiej społeczności Płocka. W skład stowarzyszenia weszli m.in. Roman Góralski, Jerzy Janiak, Konrad Jaskóła, Hanna Witt-Paszta, ks. prof. Ireneusz Mroczkowski, prof. Janusz Zieliński, prof. Bogdan Grzeloński, Zofia Celińska, Anna i Wiktor Bramscy oraz Marek Mokrowiecki. Grupa społeczników chciała kupić budynek przy ulicy Kwiatka 7, przeprowadzić tam remont, a potem powołać w nim do życia Muzeum Żydów Mazowieckich. Stowarzyszenie przygotowało projekt renowacji, pozyskało wsparcie sponsorów i zdobyło dofinansowanie z Unii Europejskiej (7,7 mln zł z całkowitego kosztu inwestycji 9 mln zł).

Plan się powiódł. 14 marca 2013 roku Muzeum Żydów Mazowieckich rozpoczęło swą działalność. Od początku swego istnienia działa jako oddział Muzeum Mazowieckiego w Płocku. Finansuje je Samorząd Województwa Mazowieckiego i Miasto Płock.

Multimedialna wystawa Muzeum Żydów Mazowieckich opowiada o dziejach osadnictwa żydowskiego na ziemiach polskich – od samych jego początków aż po współczesne odrodzenie kultury żydowskiej w Polsce. Przestrzeń wystawy podzielona jest na trzy główne strefy tematyczne: przedsionek, pomieszczenie Holokaust i salę główną. W przedsionku prezentowana jest historia Żydów na Mazowszu. W sali głównej prezentowane są – w nowoczesnej multimedialnej formie – elementy kultury Żydów w Polsce na przykładzie kuchni, muzyki, świąt i zwyczajów oraz architektury żydowskiej. Część poświęcona zagładzie zbudowana jest na bazie książki „Kartki z pożogi” Symchy Gutermana i archiwalnych fotografii. Wyjątkowym eksponatem jest szafa aron ha-kodesz, szafa ołtarzowa, zwana „świętą arką”, która powróciła do dawnej bożnicy. Swoją nazwą nawiązuje do biblijnej Arki Przymierza, w której Izraelici umieścili tablice z Dziesięciorgiem Przykazań. W szafie przechowywane są zwoje Tory, nawinięte na wałki, spisane ręcznie w języku hebrajskim na pergaminie. Płocka szafa powstała w pierwszej połowie XIX wieku, po 1830 roku.

MŻM to także niezwykle bogaty program wydarzeń kulturalnych, warsztatów i muzealnych lekcji, który przyciąga do dawnej bożnicy wielu zainteresowanych przeszłością Płocka i jego żydowskich mieszkańców.

Muzeum Mazowieckie w Płocku posiada największą obecnie w Polsce kolekcję pamiątek po Olendrach, w tym meble – komody, kredensy, stoły i ławy, często malowane we wzory roślinne, a także narzędzia ciesielskie i sprzęt gospodarski – maselnice, prasy i kotły do wyrobu powideł buraczanych oraz beczki do przechowywania i transportu suszonych owoców.

Pomysł powstania skansenu poprzedzony był działaniami podejmowanymi przez Muzeum Mazowieckie w Płocku już od 2005r., kiedy to odbył się pierwszy wyjazd w „krainę Olendrów” dyrektora Leonarda Sobieraja, pracowników działu etnograficznego Magdaleny Licy-Kaczan i Grzegorza Piaskowskiego oraz pracowników Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego – dr Katarzyny Waszczyńskiej i dr. Tadeusza Baraniuka.

Lata 2011 – 2012 to intensyfikacja badań terenowych i inwentaryzacja nieruchomości. Efektem badań wdrożonych do programu muzeum było m.in. powstanie wystawy planszowej „Osadnictwo olenderskie na Mazowszu”.

25 lipca 2013r. Muzeum Mazowieckie w Płocku dokonało zakupu działki położonej we wsi Wiączemin Polski, o powierzchni 2,27 ha, zabudowanej budynkami nieczynnego kościoła ewangelicko – augsburskiego wybudowanego w 1935r. i szkoły podstawowej. Na działce znajdował się również cmentarz.

Lata kolejne to pozyskanie obiektów – zabytków kultury olenderskiej m.in. meble pokojowe i kuchenne, wyposażenie suszarni i powidlarni, sprzęty związane z przetwórstwem mlecznym, stolarką, maglowaniem. Obiekty te wymagały prac konserwatorskich, które mogły być zrealizowane dzięki funduszom pozyskanym z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

W 2015 r. zakończony został projekt „Adaptacja budynku kościoła ewangelicko – augsburskiego w Wiączeminie Polskim na potrzeby Skansenu Osadnictwa Nadwiślańskiego”. Zadanie było współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

W związku z zakończeniem projektu, 27 czerwca 2015r. w Wiączeminie Polskim odbyła się uroczystość otwarcia kościoła i udostępnienie go do zwiedzania. Wydarzenie to zbiegło się z corocznym Świętem Jana, które uświetniliśmy nabożeństwem ekumenicznym oraz wykładem Jerzego Szałygina  pt. Osadnictwo holenderskie w okolicach Płocka. Uroczystość zakończyły występy zespołów i tradycyjne puszczanie wianków na Wiśle.

Kolejnym etapem działań była rozbudowa infrastruktury muzealnej, przeniesienie oryginalnych  olenderskich budynków, wyposażenie ich i przystosowanie do zwiedzania w ramach projektu: „ Rozbudowa dostępności do zasobów kultury poprzez ich rozwój i efektywne wykorzystanie” pn. „Rozbudowa Skansenu Osadnictwa Nadwiślańskiego w Wiączeminie Polskim”

Obecnie na terenie Skansenu można zobaczyć wyremontowany dawny kościół ewangelicko–augsburski, pobliski odnowiony cmentarz, a także typowe dla osadnictwa olenderskiego zabudowania gospodarskie wraz z wyposażeniem: jednobudynkowy tzw. langhoff, łączący część mieszkalną ze stodołą i oborą, który został przeniesiony z miejscowości Kępa Karolińska oraz, pochodzący z miejscowości Białobrzegi, zespół obiektów składający się z budynku mieszkalnego, stodoły oraz budynku powidlarni, służącej także jako suszarnia owoców. Wyremontowany został także istniejący budynek szkoły. We wnętrzach budynków powstały stałe ekspozycje prezentujące tradycyjne ich wyposażenie, oczywiście olenderskie, zarówno w części mieszkalnej, jak choćby sypialnia, jak również w części gospodarczej, gdzie znalazł się sprzęt rolniczy.  Wszystkie pamiątki po Olendrach zostały pozyskane od mieszkańców dawnych olenderskich osad w trakcie badań terenowych.

Zwieńczeniem działań było oficjalne otwarcie Skansenu Osadnictwa Nadwiślańskiego w Wiączeminie Polskim, które odbyło się 14 października 2018 roku, podczas którego nowopowstały oddział Muzeum Mazowieckiego odwiedziło kilka tysięcy osób z całego kraju.

Obecnie Skansen oraz wydarzenia w nim organizowane cieszą się ogromnym zainteresowaniem odwiedzających chcących zagłębić historię osadnictwa przybyszów z Fryzji, Flandrii i Niemiec, którzy osiedlali się na tych terenach od XVII do połowy XIX wieku.